NACRT STRATEŠKOG PLANA

                                 OPŠTINE BRATUNAC

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                OPŠTINA BRATUNAC

 

 

 

 

SADRŽAJ

 

 

 

Br.str.

1. Uvod

3

2. Veza sa srednjoročnom strategijom borbe protiv siromaštva (PRSP) u BiH

6

3. Geografske karakteristike i topografski profil opštine Bratunac u regiji

7

4. Obrazovanje

11

5. Transport i saobraćaj

11

6. Šume

12

7. Upravljanje vodama

13

8. Okoliš

14

9. Turizam

14

10. Zaključak

14

11. Akcioni plan i ciljevi opštine Bratunac

15

12. SWOT analiza opštine Bratunac

17

13. Situacija u regiji (Opština Bratunac)

19

14. Socio-ekonomska analiza opštine Bratunac

21

 

1. UVOD

1.1    Analiza prvih faza procesa lokalnog ekonomskog razvoja u Bratuncu od strane konzorcijuma NGO Krajina – World Group BiH uz monitoring i vođenje od strane  CARE International  projekta imao je  za cilj upoznati  sve učesnike i institucije u procesu ažuriranja strateškog plana opštine Bratunac sa procesima koji su se vodili i analizirali a sve u skladu sa evropskom politikom ekonomske i socijalne kohezije. Ciljevi ovog procesa su bili analiza osnaživanja opštinske  uprave, i njenih kapaciteta kroz plansko i efikasnije budžetiranje.

1.2    Poseban osvrt je rađen na analizi kapaciteta opštinskih i drugih domaćih  institucija koji djeluju na području opštine Bratunac  i analizu njihovih priprema za  postepeno uvođenje pristupa entitetskim, državnim sredstvima i strukturnim fondovima u području razvoja privatnog sektora, civilnog društva, povećanja ljudskih resursa i poslovne infrastrukture    

 

1.3    Usvajanje pristupa opštinskoj ekonomskoj politici zahtijevalo je  pripremu i ažuriranje  lokalnog ekonomskog strateškog plana, koji je  imao  sljedeći zadatak:

·                    Analizu  strateškog okvira za uravnotežen ekonomski i društveni razvoj opštine u regiji;

·                    Ažuriranje strateškog dokumenta  kao strategije koja bi trebala da služi za planiranje razvoja i obezbijeđenje aktivnijeg učešća svih relevantnih institucija, partnerske grupe, predstavnika zajednice, a u ovom slučaju  posebno ugroženih grupa, te analiza pravca koji bi doprinjeli  relalnoj promijeni, načina organizovanja opštinske administracije prema potrebama građana, kako bi isti osjećali pozitivne efekte ekonomskih i socijalnih reformi koji se trenutno provode u BiH,  posebno administrativne uloge opštine u privlačenju  budućih fondova EU, i državnih, entitetskih i  konačno lokalnih fondova koji će biti uskoro dostupni;

            i

·                    Analizu osnove za buduće kontinuirano  provođenje ciljeva ažuriranog strateškog plana.

 

1.4    Projekat Ažuriranje strateškog plana opštine Bratunac  realizovan je od strane konzorcijuma navedenih konsultantskih kuća, u okviru programa podrše ekonomskom razvoju Bratunca, kojeg realizuje CARE BHCSM, a finansira Vlada Holandije, na osnovu mišljenja partnerske grupe to je centralno mjesto u procesu donošenja ekonomske  strategije lokalnog ekonomskog razvoja  i shodno prioritetima Vijeća Ministara BiH, Vlade Republike Srpske, Evropskih integracija u BiH, dijelovanja efektivnih i efikasnih međunarodnih projekata na području opštine i regije te posebnog pristupa uvezivanja sa srednjoročnom  strategijom za Sjeveroistočni dio BiH, strategijom PRSPa. U procesu ažuriranja strateškog plana preuzeti su  dobri strateški pravci koje su u neposrednim  planovima  predstavile  međunarodne organizacija na području opštine i regije.

 

1.5    Realizacija  aktivnosti odvijala se na slijedeći način : 

·        Ažuriranje lokalnog ekonomskog razvoja u opštini Bratunac zasnivala se na  principu “odozdo prema gore” , tj. lokalni učesnici bili su izravno uključeni u proces prepoznavanja potreba mjesnih područja i razvoja strategija i projekata koji bi odgovorili na te potrebe;

·        Lokalni razvoj trebao bi biti integrisani proces, a ne niz individualnih projekata i programa ; i

·        Lokalni razvoj u budućnosti trebao bi podrazumijevati partnerstvo koje uključuje opštinsku vlast, lokalne članove poslovne zajednice, volonterska tijela i privatni sektor.

 

 

1.6    Prema tome, proces izrade plana strateškog razvoja opštine Bratunac, je vođen principom kojim stanovnici opštine, na najbolji način identifikuju svoje potrebe i donose najbolja rješenja naravno vezano na realne njihove mogućnosti. U skladu sa ovim procesom u ovoj opštini trebalo bi u narednom periodu omogućiti veće uključenje  lokalnih stanovnika, koji bi djelovali ili bili na razne načine uključeni u projektni zadatak, posebno preko partnerske grupe, a sa ciljem da se metodološki pristup učini mnogo pristupačniji njima i lakšim.

1.7    U drugim zemljama a posebno u zemljama iz okruženja  koje su skoro ušle u Evropsku Uniju, kao i pokazana praksa u zemljama okruženja koje su tu metodologiju primjenile na izgrađivanje lokalnih i regionalnih  kapaciteta, kroz proces partnerstva, pokazalo je ubrzano oživljavanje privrede u nerazvijenim područima. Lokalna strategija trebala bi  igrati ključnu ulogu u pomaganju stanovnicima mjesnih zajednica da se organizuju u cilju prepoznavanja i fokusiranja svojih potreba, i potraživanja unutrašnjih i vanjskih rješenja radi odgovaranja na date potrebe i uslove.

1.8    Princip i cilj unapređenja partnerstva je naglašavan, radi suštinskog  pristupa politici Ekonomske i socijalne kohezije a tokom izrade lokalne strategije za opštinu Bratunac.  Proces sa kojim se započelo u avgustu kroz sakupljanje socio-ekonomskih podataka, podrazumjevao je  detaljnije konsultacije između opštinskih vlasti, poslovnih predstavnika i drugih partnera u društvu. U cilju pokretanja ovog procesa, članovi konzorcijuma NGO Krajina & World Group BiH uz CARE International, obratili su se pismeno Načelniku opštine  i pozvali ga da delegira predstavnike za učešće u partnerskoj radnoj grupi koja je formirana od različitih predstavnika i institucija na području opštine Bratunac, a čiji je zadatak da analizira podatke i priprema osnove strateškog dokumenta. Odabrani su predstavnici i formirana je partnerska grupa.

 

1.9    Partnerska grupa je formirana od  predstavnika javnog i privatnog sektora, te civilnog društva, i  sa izravnim pristupom konzorcijuma NGO Krajina & World Group BiH i  CARE International tima, a koja je imala  važnu ulogu u podršci i maksimalnom  predlogu promjene načina planiranja razvoja opštine Bratunac. 

 

1.10          Smjernice za skiciranje praktične metodologije za pripremu Strategije koje su obezbijedili savjetnici tima konzorcijuma NGO Krajina – World Group BiH, pomogli su određivanju ekonomskih ciljeva opštine Bratunac, te  identifikovanjima strateških prioriteta a koji bi podupreli te ciljeve i konačno omogućili predlaganju investicija / projekata koji su u skladu sa ciljevima strategije projekata i skorim mogućim korištenjem sredstava koja će biti na raspolaganju.

 

1.11          Sastavljanje liste konkretnih prijedloga i planova je bio osjetljiv zadatak, pošto je postojao rizik od lobiranja nerealnih projekata ili projekata koji su u privremenom trendu.. Potrebe opštine Bratunac su visokih nivoa. Da bi to minimizirali dali smo prijedloge da postojeći rashode u okviru predloženih Strategija moraju biti temeljno opravdani i poredani po prioritetu u  zavisnosti od toga koliko doprinose sljedećem: 

 

·        Uklanjanju mogućih prepreka koje mogu ugroziti srednjoročni rast;

·        Jačanje proizvodnih kapaciteta opštine i buduće loklalne privrede;

·        Poboljšanju produktivnosti i konkurentnosti na lokalnom i regionalnom tržištu;

·        Ostvarivanje održivih radnih mjesta;

·        Integracija nezaposlenih u tržište rada;

·        Bolje izbalansirana geografska raspoređenost privrednih djelatnosti u opštini i samom bližem okruženju.

 

 

 

1.12          Tokom realnog vremenskog perioda nastalog kao procesa izgrađivanja strategije u opštini Bratunac i uloge opštine  u regiji mogao bi postići viši nivo razvoja i ostvarenje realnih  ciljeva planirani u skladu sa projektnim zadatkom, ali tu je neophodno da opštinske vlasti koje su odgovorne za implementaciju strategije  pridržavaju se fokusiranih ciljeva i da javno lobiraju MSP i to u područjima koji se smatraju prioritetom za priliv investicija, te da ponude prijedloge za partnersko učešće privatnog sektora u finansiranju (javno-privatna partnerstva); da obezbijede višegodišnji profil plana iz strateških ciljeva po fazama; te da osiguraju da su prijedlozi u skladu sa politikama zajednice, posebno po pitanju okoliša, nacinalnog ključa i ravnopravnosti.  Pošto ovaj predlog dokumenta predstavlja prvi napor u osmišljavanju lokalnog ekonomskog plana i razvoja , a pošto je pripremljen sa ograničenim finansijskim sredstvima, on ne teži da se u kratkom roku ispune ovi ambiciozni ciljevi, već po prioritetima, fazama i planu a koji sačinava srednjoročnu odnosno dugoročnu strategiju. 

 

1.13                                   Sredstva iz fonda projekta finansiranog od srane CARE BHC su kroz ovu aktivnost  za iznošenje prijedloga, izrazili bitnost i ozbiljnost ovog projekta za opštinu Bratunac, kao i njegovom ubrzanom približavanju  BiH i njenom ulasku u EU, ne samo prilikom finansiranja i direktnih ulaganja, već i prilikom povećanja sposobnosti lokalnih grupa da osmišljavaju i sprovode različite projekte. To će, opet, promovisati kulturu preduzetništva koja je od vitalnog značaja za nastajanje samoodržive i široko zastupljene privrede na području opštine a posmatrajući i na nivou cijele regije.  Izazov koji sada predstoji jeste angažovanje svih lokalnih kapaciteta i njihovog usmjeravanje u skladu sa predloženim ažuriranim Strateškim planom da ostvare  cilj  daleko većeg zapošljavanja, kreiranja poltike u cilju potrebe građana,  efikasnijeg upravljanje resursima opštine, većeg priliva sredstava od strane Vlade Republike Srpske, Vijeća Ministara BiH i efikasnijeg organizovanja usmjeravanja inostrane pomoći, zasnovane na planiraom segmentu razvoja, boljih društvenih socio-ekonomskih odnosa i koordinisanom planiranju na svim nivoima koji će zadovoljiti stvarne ali razvojne potrebe ambijenta i građana ove nerazvijene opštine.

 

 

2. VEZA SA SREDNJEROČNOM STRATEGIJOM BORBE PROTIV SIROMAŠTVA (PRSP) u BiH

2.1 Izrada opštinske  strategija predstavlja po nam prilog dokumentu Srednjeročne strategije protiv siromaštva (PRSP) BiH, a što je uočeno da između njih ne postoji nesaglasnost.  PRSP dosadašnja strategija je informativni i detaljan dokument koji se odnosi na period 2004-2007 god, on sadrži mnoge elemente koje bi Evropska komisija očekivala da se nađu u državnim, regionalnim i lokalnim razvojnim planovima, naime, informativnu analizu ekonomske i društvene situacije, prepoznavanje razvojnih praznina i prijedlog reforme.  Strategija razvoja Poduzetništva (malih i srednjih preduzeća ) Vlade RS, i drugi dokumenti koji stavljaju ključni akcenat na uspostavljanje efikasnog poslovnog ambijenta. U istom periodu kad su i usvojene navedene strategije, u BiH je otpočeo proces smanjivanja industrijske proizvodnje i pada stope rasta društvenog proizvoda. Bosna i Hercegovina, njene opštine a posebno ovde naglašavamo opštinu Bratunac, susreće se sa poteškoćama tržišno orijentisane privrede, nedostatkom organizovane proizvodnje, posebno u oblasti finalne prerade poljoprivredne proizvoda, nedostatak ukrupnjeni farmi kako u stočarstvu, voćarstvu, tako i u plasteničkoj proizvodnji,  nedostatak proizvoda koja imaju tržište kao što je plantažna proizvodnja višegodišnjeg ljekovitog bilja. Na osnovu dosadašnjih ulaganja međunarodnih i domaćih organizacija u poljoprivredu urtvrđen je rizik od nedostatka mljekare srednjeg kapaciteta i pogona koji bi prerađivao mlijeko u parhu za već poznatog kupca. Naravno, razvoj jagodičastog voća treba daleko više unapređivati posebno kod organske proizvodnje. Uočen je nedostatak hladnajača, sušara, destilerija i opreme koja bi zadovoljila otvaranje mali pogona na pet do šest lokacija, a koji bi radili kao poljoprivredne otkupne stanice. Analiziran je i nedostatak  zanatstva i kućne radinosti, koji bi trebali nadoknaditi kao prvo servisne usluge za različite djelatnosti i uvesti domaću ponudu od autohtonih proizvoda.

 

 Prioriteti za dalji razvoj lokalne ekonomije su sljedeći : 

 

·        Usaglašavanje  zakonskog okvira i osnivanje adekvatnog tima za lokalni ekonomski razvoj, na opštinskom nivou, koji će iznositi prijedloge politika i mjera u cilju lokalnog ekonomskog razvoja i uvezivati sa regionalnim, entitetskim i državnim ekonomskim  razvojem a po principima Evropskih integracija ;

·        Finaliziranje procesa definisanja ekonomskog dugoročnog razvoja  na osnovu raspoloživih resursa, vođenja dobrih ekonomskih politika, primjene dobre privredne prakse, i uvezivanja sa Evropskim procesima u regionu;

·        Utvrđene strategije lokalnog razvoja usaglašenog sa  regionalnim razvojem;

·        Jačanje postojećih i uspostavljanje novih agencija za lokalni i regionalni razvoj, njihovo uvezivanje sa poslovnim sektorom, nevladinim organizacijama i opštinskom upravom u Bratuncu.

 

2.2 Osim što se dotiču  pitanje makroekonomskih osnova i potrebe fizikalne i strukturne reforme, nove politike PRSP strategija, također su  prepoznati specifični sektorski prioriteti koji se regionalno trebaju uvezati sa opštinom Bratunac.Mnogi zaključci socijalno-ekonomskih finansijskih revizija na opštinskom nivou, odslikavaju zaključke PRSP strategije na regionalnom i državnom nivou, a saznanja o ključnom razvoju predstavljaju pozadinu regionalnog ekonomskog razvoja. 

 

 

 

 

 

 

 

3.  GEOGRAFSKE KARAKTERISTIKE I TOPOGRAFSKI PROFIL OPŠTINE BRATUNAC U REGIJI

Regiju “Sjeveroistočna BiH” (Regija SI) čini sjeveroistočni dio države Bosne i Hercegovine sa 34 opšine svrstane u dva entiteta: Federacija BiH(FBiH) i Republika Srpska(RS), kao i Distrikt Brčko.  

Iz RS su to 17 opština (Bijeljina, Bratunac, Lopare, Milići, Modrića, Osmaci, Pelagićevo, Petrovo, Srebrenica, Bosanski Brod, Orašje, Šamac, Šekovići, Ugljevik, Vlasenica, Vukosavlje i Zvornik),

a iz FBiH su to opšine koje pripadu Tuzlanskom kantonu (njih 13, i to: Banovići, Čelić, Doboj-Istok, Gračanica, Gradačac, Kalesija, Kladanj, Lukavac, Sapna, Srebrenik, Teočak, Tuzla i Živinice) i tri opštine Posavske županije (Odžak, Orašje i Domaljevac-Šamac).

Teritorijalni smještaj Regije SI je izme˙u 44-45˚ sjeverne geografske širine i 18-20˚ istoţne geografske dužine. 

 

 Ova regija zauzima relativno povoljnu geoprometnu poziciju u širem prostoru ex Jugoslavije kao i u sjevernom dijelu Balkana. Regija SI je u neposrednom  dodiru  ključnih saobraćajnih arterija (magistralna cesta i željeznička pruga) koje ovaj prostor povezuju sa zemljama Zapadne, Centralne i Jugoistoţne Evrope.

 

Površina Regije SI je 7.263,6 km2, što čini 14,18 % teritorije BiH. 

U poređenju sa veličinama regija u razvijenim evropskim zemljama, Regija SI spada u regije srednje veličine a opština Bratunacu regiji  ima dobru poziciju, posebno govoreći o blizini granice sa Republikom Srbijom, rijekom Drinom, prirodnim resursima ali i vrijednim građanima koji nažalost nisu dovoljno organizovani i zaposleni.

Lokacija i površina Opštine Bratunac

 

Opština Bratunac smještena je u istočnom dijelu Bosne i Hercegovine i Republike Srpske. Rasprostire se na površini od 293 km2 i to između susjednih opština: Srebrenice, na jugozapadu, Vlasenice i Milića, na sjeverozapadu i Zvornika, na sjeveru. Lijeva obala rijeke Drine, u dužini od 68 km, predstavlja prirodnu granicu Bratunca sa susjednom Republikom Srbijom (opštine Ljubovija i Bajina Bašta). Zemljište uz rijeku Drinu, kao ravničarski pojas obuhvata 30% ukupne teritorije opštine.

Gradsko jezgro Bratunca udaljeno je 3 km od graničnog prelaza ka Republici Srbiji, a 140 km od Sarajeva, 100 km od Tuzle i 210 km od Beograda. Grad Bratunac, kroz koji protiču rječice Križevica i Glogovačka rijeka, smješten je u ravničarskom pojasu opštine, na nadmorskoj visini od 180 m.

Cjelokupna teritorija opštine nalazi se u pojasu umjereno kontinentalne klime, s  velikim ravničarskim pojasom uz lijevu obalu Drine, gdje je nadmorska visina 174 m, na koji se nastavlja ka unutrašnjosti opštine brdski pojas (70% cjelokupne površine opštine), nadmorske visine od 300 do 772 m.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Raspored opština u Sjeveroistočnom djelu BiH sa naznačenom  pozicijom opštine Bratunac.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

Položaj Sjeveroistočnog djela BiH na ostale ekonomske regije

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 Industrija i mala i srednja preduzeća (MSP) na nivou regije

 

3.1. Poboljšanje poslovne klime i stimulisanje preduzetništva su osnovni i bitni preduslovi za rast privatnog sektora na području Sjeveroistočne BiH što posebno treba naglasiti u opštini Bratunac. Kao  prvo u regiji i u Bratuncu trebalo bi da se uspostave odgovarajuće zakonske regulative i razvijenija poslovna svijest kod rukovodećih struktura u opštini i njihovo samo prepoznavanje u formiranje lokalnih centara razvoja,  to jest stvaranje osnovne društveno-ekonomske klime. Još uvijek postoji niz prepreka pri započinjanju privatnog biznisa i želje za NFP (izbirokratisana i vremenski duga registracija, slaba podrška i zainteresovanost opštinske vlasti, visoki početni troškovi, poreska stopa koja je jedna od najviših u Evropi, u startu prevelik broj raznih inspekcija i korupcija u različitim segmentima) i to predstavlja prepreku za pokretanje MSP ili samoodrživosti privatnog sektora. Veliki broj MSP koji su u stečaju ili one koje su na finansijskom teretu opštine za pokretanje stečajnog postupka su velikim dijelom upitne svojim statusom. Vlasnički odnosi i privatizacija državnog kapitala u južnom dijelu Sjeveroistočne BiH su jako loše implementirani,  ekonomski pokazatelji su negativni a što je vidljivo i u opštini Bratunac. Obim sive i crne ekonomije predstavlja poseban problem.  Prema procjenama Evropske komisije i Svjetske banke, siva ekonomija čini otprilike 36% ukupne ekonomije BiH a u Bratuncu to prevazilazi za16% više.

 

 

Poljoprivreda

3.2. Poljoprivreda je jedna od glavnih djelatnosti ruralnog stanovništva.  Ona predstavlja veoma važan faktor za održanje ravnoteže i zaštite samog okoliša. Poljoprivredni uslovi u  BiH su vrlo povoljni, ali poljoprivreda se suočava sa neophodnim procesom saniranja ratne štete i same tranzicije iz centralizovane u tržišnu ekonomiju. U ovom području  kao i samoj BiH jako je slabo razvijena edukacijska mogućnost građana u ruralnim područima, na poljoprivredu se gleda kao dopunska djelatnost, a ne kao moguće osnovna djelatnost. U svim djelovima BiH kao i same opštine Bratunac izražen je veliki procenat migracije iz ruralnih područja prema većim urbanim centrima u okruženju, kao što je Tuzla, Bijeljina i Zvornik 

      Mali broj zemljoradnika ( poljoprivrednika ) je dostigao nivo proizvođača koji mogu svoje proizvode da plasiraju na lokalno tržište, nekadašnje  strano tržište je izgubljeno.  PRSP strategija stavljala je  najveći naglasak na ekonomski razvoj poljoprivrede u BiH, što  podrazumijeva maksimalno iskorištavanje prirodnih i ljudskih resursa, te na taj način omogućava se smanjenje siromaštva u ruralnom područiju. Poljoprivredna politika mora se zasnivati na jačanju  konkurentnosti unutar sektora i obavezna podrška lokalne vlasti i državnog nivoa, što na žalost u čitavoj BiH nije pokazano ozbiljno interesovanje. 

 

3.3. Hitno je potrebno povećati uzgoja stoke i ovaca, svinjogojstva, uzgoja ribe i pčelarstvo, uzgoj ljekovitog bilja, jagodičastog i bobičastog voća, a to bih sve moglo da rezultuje većoj iskorištenosti domaćih prirodnih resursa i povećanjem lokalne proizvodnje.  Postojanjem trenutne rijetke proizvodnjr (mlijeka i mliječni proizvodi, govedina i nešto jagodičastog i bobičastog voća), nisu zadovoljeni ni lokalni kapaciteti a kamoli ostvareni uslovi za mogućnost ekonomski isplativog izvoza. Postoje, velike prilike za ostvarivanje izvoza ovih proizvoda, ali se moraju prvo ispuniti osnovni elementarni uslovi, a to je  prioritet formiranja zakonskih i institucionalnih okvira i formiranje doamće certifikacijske  kuće u skladu sa standardima EU .

 

 

 

 

 

Pokazatelji u SI dijelu BiH obradivog zemljišta po stanovniku

( Bratunac je posebno označen )

 

OPŠTINE SI

Obradivo

U tome:

Po stanovniku

 

zemljište

oranice

obradivo

oranice

BANOVIĆI

 6.018

842

0,21

0,03

BIJELJINA

 56.008

50.038

0,50

0,44

BRATUNAC

12.000

9.300

0,63

0,49

BRČKO DISTRIKT

34.990

30.206

0,45

0,39

DOBOJ – ISTOK

2.640

2.160

0,25

0,20

GRAČANICA

10.820

9.050

0,20

0,17

PETROVO

2.300

1.526

0,30

0,20

GRADAČAC

 12.400

11.000

0,26

0,23

PELAGIĆEVO

 16.200

14.787

3,24

3,00

KALESIJA

 9.780

8.847

0,28

0,25

OSMACI

3.444

826

0,53

0,12

KLADANJ

 7.948

3.899

0,50

0,25

LOPARE

14.700

3.000

0,81

0,17

ČELIĆ

 6.684

5.723

0,43

0,37

LUKAVAC

18.069

11.646

0,35

0,22

MODRIČA

 11.400

9.800

0,33

0,29

VUKOSAVLJE

3.100

3.100

0,48

0,48

ODŽAK

 12.200

11.767

0,76

0,73

ORAŠJE

10.000

8.000

0,44

0,35

SRPSKO ORAŠJE

3.000

2.666

0,50

0,44

SREBRENICA

 11.488

8.666

0,89

0,63

SREBRENIK

 12.450

10.465

0,30

0,25

BOSANSKI BROD

11.500

10.940

0,64

0,58

ŠAMAC

11.412

10.322

0,63

0,57

DOMALJEVAC ŠAMAC

3.588

3.313

0,71

0,66

ŠEKOVIĆI

 9.942

4.580

1,24

0,57

TUZLA

12.230

9.970

0,09

0,07

UGLJEVIK

9.405

7.803

0,99

0,49

TEOĆAK

 1.595

1.072

0,23

0,15

VLASENICA

4.450

3.400

0,28

0,22

MILIĆI

 4.654

1.548

0,66

0,65

ZVORNIK

 18.000

16.000

0,30

0,26

SAPNA

 5.200

3.500

0,36

0,24

ŽIVINICE

11.025

8.003

0,21

0,15

UKUPNO REGIJA:

380.639

300.765

0,38

0,30

FBiH

500.000

460.000

0,22

0,20

RS

620.000

560.000

0,41

0,37

BiH

 1.120.000

1.020.000

0,29

0,27

 

Iz gore prikazane tabele može se ustanoviti da opština Bratunac u pore]enju sa drugim opštinama zadovoljavajući procenat po jednom stanovniku ali opet su to minimalni uslovi  za pokretanje ozbiljnije poljoprivredne proizvodnje, što i rezultira trenutačnoj situacia.

 

 

4. OBRAZOVANJE

 

4.1. Obrazovana radna snaga nije garancija ekonomskog uspjeha države, ali predstavlja suštinski preduslov.  Najnaprednije i najbogatije države svijeta imaju najbolje obrazovne sisteme.  Pravo na obrazovanje je utvrđeno Ustavom BiH.  Bijela knjiga smatra obrazovanje jednim od najvažnijih elemenata procesa eliminacije diskriminacije, putem međusobnog prepoznavanja profesionalnih kvalifikacija, što ima za cilj slobodno kretanje ljudi i usluga.  Školstvo treba da prati trendove obrazovanja i potrebe tržišta, a ne da se školuju po sistemu koji su zadržali iz ex Jugoslavije

 

4.2. Neophodno je usvajanje okvirnih zakona, obavezno usklađivanje entitetskih i kantonalnih zakona.  Veliki broj univerziteta ne posjeduju dovoljan broj kvalifikovanog osoblja ili dovoljna finansijskih sredstva, koriste zastarjelim planom i programom.  Nedostaje im razvijena unutardržavna mreža i nisu dovoljno povezani sa univerzitetima u inostranstvu.

 

4.3. Stručno obučavanje predstavlja ključan preduslov za ekonomski razvoj i smanjenje stope nezaposlenosti i siromaštva.  Poslovne škole i centri za podučavanje informacionoj tehnologiji (IT) neophodni su za podršku tržištu i obezbijeđivanje većeg potencijala za zapošljavanje.  Profesionalno obučavanje također zahtjeva reformu.  Posebna pažnja treba se posvetiti stimulisanju privatnog sektora da investira u ovo područje i uspostavljanju agencije za profesionalne standarde.

 

 

5. TRANSPORT I SAOBRAĆAJ

 

5.1. Ceste u BiH su u veoma lošem stanju, a godišnji troškovi za njihovo održavanja (glavnih i magistralnih cesti ) iznose oko 40 mil. EUR-a. Nivo sigurnosti u cestovnom saobraćaju je izuzetno nizak. Postoje djelimično definisani zakonski okvir za sigurnost saobračaja na državnom nivou ali oni se ne primjenjuju..  Povećana migracija u urbana mjest, imaju za poslijedicu izrazito veću gustina saobraćaja što ukazuje na potrebu za modernizacijom postojeće cestovne mreže i poboljšanjem sigurnosti na lokalnim i magistralnim cestama.  Do sredine 2006. godine, kada je izgrađeno prvih 25 km modernog autoputa. Doskora je BiH bila jedina država Jugoistočne Evrope bez ijednog kilometra autoputa, a i navedenna dionica nije u mogučnosti da zadovolji ni i minimalne potrebe, sem u njenom bližem okruženju

 

5.2. BiH posjeduje 4 aerodroma u Sarajevu, Mostaru, Banjaluci i Tuzli.  Sva četiri su bila obnovljena nakon rata i registrovana za međunarodni zračni saobraćaj.  Zračni saobraćaj i infrastruktura danas imaju značajniju ulogu nego prije rata.  Sva četiri aerodroma bivaju unaprijeđena do nivoa propisanih u skladu sa njihovim kategorijama po ICAO standardima.  Isto se odnosi i na kontrolu leta.

 

5.3. Što se tiče SI dijela BiH može se na prikazanoj tabeli da se vidi mogučnosti putnih komunikacija na toj regi. Glavne veze većeg broja opšinskih centara Regije SI  sa regionalnim, transregionalnim i medjunarodnim saobraćajnicama, kao i njihova udaljenost od glavnih centara razvoja i mjesta sa najvećom naseljenošću te neposrednom i širem gravitacionom okruženju. Veliki dio ovih putnih komunikacija nije na zadovoljavajučem nivou kvaliteta i same sigurnosti.

 

 

5.4. Na području regije ne postoji ni Magistralni putni pravac jedino Orašje-Tuzla-Kladanj, kao dio magistralnog puta Županja-Tuzla-Sarajevo-Opuzen, i put Doboj-Šamac, dionica puta Sarajevo-Doboj-Šamac, predstavljaju jedini izlaz regije prema zemljama Srednje Evrope i prema Jadranu, i ovo je jedina cesta višeg ranga u ovoj regi.

 

 

5.5.Osim cestovnih i željezniţkih saobračajnica vrlo su znaţajni i elektroenergetski objekti (vodovi) u intra i interregionalnom povezivanju.

 

Kako je ova regija bogata primarnim izvorima energije ţvrstog fosilnog goriva - uglja, na toj osnovi izgradjeni su i kapaciteti za proizvodnju sekundarnih vrsta energije (elektriţna energija, toplotna energija, para), kao i objekti za prenos ove energije. Plasman (prenos) elektriţne energije TE “Tuzla”, TE “Ugljevik” kao i HE “Zvornik” vrši se elektroenergetskim objektima (dalekovodima) od 400, 220, 110 i 35 KV. Razdjelna mreža od 35 KV (dijelom i 110 KV) razgranata je po svim opštinskim  područima. Međuregionalno povezivanje ove regije sa susjednim regijama i državama  ostvaruje se razdjelnom mrežom od 400, 220 KV.

5.6. Ukupna dužina pruga u SI dijelu BiH  je oko 300 km. Željeznička pruga Banovići-Brčko i Ploče-Sarajevo-Doboj-Šamac-Vrpolje su, na sjeveru,  veza sa Hrvatskom i dalje sa zemljama Srednje Evrope, a na jugu (pruga Vrpolje-Ploče) veza sa Jadranom.

 Pruga Tuzla-Zvornik omogućava i izlaz  regije na teritorij Srbije i Crne Gore dok su prugom Tuzla-Doboj otvoreni putni pravci ka zapadnim regijama (Zenica, Banja Luka) i Zapadnoj Evropi, odnosno od čvornog centra Doboj,  prugom Vrpolje-Ploče i veza prema sjeveru i jugu Evrope. 

Osnovno stanje željesničkog saobračaja u ovoj regiji je  (1) devastiranost kapaciteta i objekata, (2) neelektrificiranost, (3) nedovoljna aktiviranost.

 

6. ŠUME

6.1. Preko 50% površine BiH pokriveno je šumama, ali se procjenjuje da se samo 25 % može ekonomično iskoristiti. Strateški razvoj trebao bi se zasnivati na značajnijem pošumljavanju, povećanju proizvodnje i očuvanju biološke raznolikosti. Iako je određeni dio gole površine uništen u nepovrat u procesu obaranja drveća, kopanja ruda, gradnje rezervoara, šumskih požara itd., ostatak bi mogao biti uključen u strategiju povećanja šumovitih područja procesom pošumljavanja.  Neophodno je poboljšati šumsku cestovnu mrežu da bi ovakvo upravljanje šumama bilo moguće.

Šumsko bogatstvo kao regenerativni prirodni reusurs ima dvije osnovne funkcije: privrednu i opštekorisnu. Osim neposredne koristi (proizvodi od drveta papira i td.) šumske površine su dio ekološkog kompleksa i imaju funkciju regulatora vlažnosti zemljišta, oticanja padavina, konzervacije zemljišta. Bitne su, takodje, i rekreacione vrijednosti šuma.

Površine pod šumama i drvna masa ( opština Bratunac je posebno naznačena )

OPŠTINA

Šume ha

Drvna masa

OPŠTINA

Šume ha

Drvna masa

hilj. m3

 

po sta-nov.m3

hilj. m3

Po stan. m3

Banovići

10558

1613

56,0

Petrovo

4000

531

69,0

Bijeljina

 10676

856

7,6

Sapna

5600

810

56,7

Bratunac

17800

2277

113,9

SREBRENICA

29899

4690

360,7

Brčko  Distrikt

11112

866

10,2

Srebrenik

9300

966

23,0

Čelić

 6200

469

30,5

Bosanski Brod

5633

482

26,8

Doboj - Istok

1100

200

19,0

Orašje

400

100

16,7

Domaljevac Šamac

200

12

2,4

Šamac

1800

103

4,7

Gračanica

6610

865

16,3

Šekovići

 11451

2069

258,0

Gradačac

5030

477

10,1

Teočak

800

98

14,0

Kalesija

 7664

918

26,3

Tuzla

11877

1334

9,8

Kladanj

25622

5703

362,1

Ugljevik

3739

320

20,0

Lopare

 12323

910

50,3

Vlasenica

15000

2500

15,6

Lukavac

14092

1.186

22,9

Vukosavlje

2500

135

20,8

Milići

16182

2600

371,0

Zvornik

18000

1338

22,3

Modriča

8500

450

13,2

Živinice

14488

2218

47,2

Odžak

4214

381

23,9

REGIJA

284436

38241

38,1

Orašje

1000

247

10,9

BiH

2331052

325334

84,9

Osmaci

2785

340

56,7

 

 

 

 

Pelagićevo

 1780

177

35,4

 

 

 

 

 

Ukupna površina pod šumama Regije SI veličine je 284.436 ha, što čini 36% njene teritorije. Zalihe drvne mase, procjenjene na oko 38 miliona m3, čine 11,7% ukupne drvne mase u BiH. Šumski pojas zahvata južni dio regije i najveće zalihe drvne mase nalaza se na područiju opština Kladanj, Srebrenica, Milići, Vlalsenica i Bratunac.

7. UPRAVLJANJE VODAMA

 

7.1. BiH ima značajne vodne resurse, što predstavlja osnovu ekonomskog razvoja u mnogim područjima.  Poput ostalih sektora BiH privrede, vodni sistem je u teškoj situaciji zbog pretrpljene ratne štete, lošeg održavanja i neodgovarajućeg regulativnog okvira. Osim toga, kvalitet pitke vode se pogoršava, postojeća infrastruktura je u lošem stanju a vodni izvori su sve više zagađeni. 

 

7.2.U Odredbama Dejtonskog mirovnog sporazuma upravljanje vodama stavljeno je pod nadzor entitetskih vlasti (U FBiH određen stepen odgovornosti snose i kantoni).  Izgradnja i održavanje infrasturkture finansira se od strane Vodovoda i lokalnih zajednica putem subvencija, grantova, zajmova, itd., a djelimično i učešćem javnih korporacija za upravljanje područjima vodomijeđa.

 

7.3. Uz implementaciju tekućih reformi, sektor za upravljanje vodama trebao bi riješiti pitanje održivog, efikasnog i transparentnog finansiranja sektora za upravljanje vodama, kao i izgradnje i održavanja vodne infrastrukture i objekata.

       

        8. OKOLIŠ

 

8.1. Okoliš i upravljane otpadom

 

Politika zaštite okoliša predstavlja važan element u uspostavljanju domaćeg tržišta.  Pitanja okoliša trebaju biti sastavni dio procesa trgovine i ekonomske integracije kao elementi državne predprijemne strategije. Regia SI dijeka BiH je dosta zatrpana divljim deponijama, čak se i neke  nalaze i na samoj obali Drine i potencijalne su ekološke bombe. Glavni sanitarni čvorovi opština nalaze se direktno prikopčani u Drinu bez ikakve zaštite ili ugrađenih koektora. Plastični otpad se nalazi svugdje, a ne tamo gdje treba. Komunalna preduzeća su večinom u stanju kolapsa sa jako lošim menadžmentom i gube ogromna sredstva, a opštine nestručne i nekvalifikovanje za  rješavanja problema. .

 

9. TURIZAM

 

9.1.  Sjeveroistočnai dio BiH je vrlo popularan za razvoj svih vidova turizma. Rijeka Drina ostvaruje sve vidove riječnog turizma i raznih kulturnih zabava. Banjski turizam je tradicionalan ali zbog nastalih političkih ratnih  situacija razvoja privremeno je  u fazi stagniranja.Bogato kulturnoistorijsko nasleđe takođe je jedan od turističkih potencijala koje treba u narednom periodu valorizirati. Potrebno je planirati određena podsticajna sredstva,  pokreunuti opštinske turističke organizacije i uz pmoć resornog ministarstva pristupiti operacionalizaciji istih.

 

10. ZAKLJUČAK

 

10.1. Neophodno je razmotriti pitanje slaganja sektornih razvojnih planova sa regionalnim razvojnim planovima, te omogućiti njihovo konerentno izvođenje.  Kako se BiH polako  približava integraciji u EU, za očekivati je da će se PRSP strategiji (unaprijeđenoj) pridodati detaljniji regionalni planovi koji će, onda, sačinjavati osnovu za prepoznavanje buduće vrste pomoći EU za ekonomsku i socijalnu koheziju.

      Kao što je i jasno većini zemalja članica, državni plan razvoja koji se osmišljava radi pristupa finansijskim sredstvima EU, u većini slučajeva predstavlja skup regionalnih planova države.  Prema tome, kada BiH dođe u predprijemnu fazu, biće neophodna mnogo detaljnija ekonomska analiza na regionalnom nivou.

 

10.2. Sjeveroistočna BiH je u velikoj mogućnosti da sa svoim prirodnim i drugim resorsima i kvalitetnim menadžmentom postigne visok stepen ekonomskog razvoja, uz  maksimalnu podršku opštinskih i regionalnih vlasti. Tržište rada je moguće riješiti uz pravilnu pripremu aktivnosti ( dugoročni akcioni plan ). Predloženi akcioni plan koji je rađen u saradnji sa Opštinom Bratunac pokazuje da se stvara pozitivna klima u toj opštini i da opštinske Vlasti u saradnji sa svoim građanima prepoznavaju negativne trendove i probleme razvoja u svoj opštini i da žele postići pozitivne promjene i omogiće  kvalitetnije uslove za život svoih građana. Sadašnji uslovi življenja nažalost nisu dostojni čovjeku. Potrebna je hitna podrška viših vlasti.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11. AKCIONI PLAN I CILJEVI OPŠTINE BRATUNAC

 

11.1. Predloženi akcioni plan  i ciljevi Opštine Bratunac

 

        Zahtijev Opštinskih vlasti i građana je učešće svih nivoa vlasti i drugih subjekata da pomognu ovoj realizac i to:

 

11.2.PREDLOŽENI CILJEVI AKCIONOG PLANA

 

  1. Preduzetništvo  - prioritet,

2.      Poljoprivreda i njen razvoj,

3.      Pokretanje i razvoj sektora prerade,

4.      Pokretanje turizma i servisnih turističkih službi,

5.       Prioritetna Infrastruktura u čitavoj opštini Bratunac,

6.      Obezbjeđivanje finasiskih sretstava za akcioni plan poštine.

 

 

11.3. Mjere i aktivnosti

 

Mjere koje treba realizirati u pravcu osiguranja boljih uslova života u Bratuncu, kako bi se ispunili naprijed navedeni ciljevi a naročito pospješio i omogućio intenzivniji ekonomski razvoj opštine u pojedinim oblastima i to :

 

1.    Preduzetništvo  - prioritet,

·        Otvaranje proizvodnih mini pogona,,

·        Povečanje broja zanatskih radnji,

·        Formiranje poslovnog inkubatora.

 

 2.  Poljoprivreda i njen razvoj;

·        Podizanje intezivnih zasada jabuke, kruške, šljive i višnje,

·        Poboljšanje stočnog fonda-formiranje velikih farmi za proizvodnju mesa,

·        Plastenička prizvodnja povrća i voća,

·        Podizanje plantaža ljekovitog bilja,

·        Obnova i proširenje zasada jagodičastog voća,

·        Uređenje objekata i prostora kulturno historijske baštine

 

  1. Pokretanje i razvoj sektora prerade

·        Izgradnja mljekare i pogona za proizvodnju mlijeka u prahu,

·        Pokrenuti proizvodnju eteričnih ulja od ljekovitog bilja,

·        Topla i hladna prerada voća,

·        Nabavka i montaža višenamjenske sušare kapaciteta 12 tona sa hladnom komorom za produženo čuvanje savježe sirovine ,

·        Izgradnja CA ULO hladnjače

 

  1. Pokretanje turizma i servisnih turističkih službi;

 

·        Osnivanje turističke organizacije,

·        Izgradnja infrastructure gradske plaže Krasnopolje,

·        Izgradnja, proširenje i uređenje smještajnih kapaciteta ,

·        Organizovanje lovnogi ribolovnog turizma i Drinske regate.,

·        Razvoj seoskog turizma.

·        Šire povezivanje na regionalnom nivou sa ostalim opštinama Podrinja

 

  1. Prioritetna Infrastruktura u čitavoj opštini Bratunac;

 

·    Proširenje vodovodne mreže,

·    Proširenje kanalizacine mreže,

·    Saniranje vodovodne I kanalizaciske mreže i postavljanje kolektora na područiju čitave opštine,

·    Regulacija rijeke Križevice,

·    Regulacija kanala Mlakva,

·    Asfaltiranje gradskih I prigradskih ulica,

·    Asfaltiranje lokalnih puteva u MZ,

·    Proširenje ulične rasvjete,

·    Izgradnja trotoara ( Pobrđe- Repovac- Mostanice ).

·    Pokrivenost RTV signalima komercijalnih medijskih kuća,

·    Jačanje kapaciteta internet mreže,

·    Telefonska povezanost naseljenih mjesta,

·    Javni prijevoz putnika,

 

6. Obezbjeđivanje finasiskih sretstava za akcioni plan poštine

 

·    Budžet S.O. Bratunac

·    NVO

·    Kreditna zaduženja,

·    Vlada Republike Srpske,

·    Vijeće Ministara  BiH,

·    Grantovi/donacije,

·    Investicije.

 

Međunarodna zajednica; OHR, OSCE, UN, i mnoge međunarodne institucije itd…

. .

Javni sektor; Elektroprivrede, Telekomi, Javni RTV  servisi, . . .

 

Privatni sektor:

Svi pravni subjekti u S.O. Bratunac

 

Međunarodne organizacije;Mercy Corps, Care, itd

. . 

 

11.4.   Efekti (osnovni mjerljivi rezultati)

 

1.      Plantažna proizvodnja i povećana zaposlenost u poljoprivredi ,

2.      Izgrađeni putni pravci  sa asfaltnom podlogom,

3.      Rekonstruisani lokalni putevi sa makadamskom podlogom,

4.      Izgradnja turističkih destinacija,

5.      Razvoj banjskog i seoskog turizma,

6.      Izgradnja kolektorsko-kanalizacione mreže te vodovodne mreže,

7.      Finansijske investicije u projekte zapošljavanja i/ili otvorenje novih radnih mjesta,

 

 

 

12. SWOT ANALIZA OPŠTINE BRATUNAC

 

 

SWOT analiza opštine Bratunac

SNAGE

SLABOSTI
  • Drina i raznoliko prirodno okruženje pogodno za avanturistički turizam i aktivnosti na otvorenom
  • Povoljan geografski položaj
  • Tehnička podrška za ribolovne aktivnosti
  • Nezagađena prirodna okolina
  • Blaga klima-umjereno kontinentalna
  • Kulturno-istorijsko naslijeđe
  • Ljudski resuresi – relativno visoka koncentracija mlađeg stanovništva u potrazi za poslom / poslovnim mogućnostima
  • Stanovništvo je domaćin svojim posjetiocima, prijateljima i rodbini, tradicionalno gostoljubivi i odlučni za razvoj turizma
  • Tradicionalna dešavanja i godišnjice (festivali, Drinska regata, ruralni festivali)
  • Svjesnost značaja turizma i njegovih potencijala za lokalnu upravu i njena odlučnost da podrži turistički razvoj
  • Potencijal za etno-turizam

(kućna radinost, proizvodnja predmeta od drveta i vune, domaća hrana i piće)

  • Visok kvaliet hrane, organska proizvodnja
  • Spremnost ključnih stejkholdera na saradnju sa ostalim opštinama
  • Ostali tipovi poljoprivrede i uzgajanja šumskih plodova
  • Nekoliko smještajnih objekata, restorana i kafića
  • Uključenost zajednice u turistički razvoj
  • Bankarska konkurencija
  • Zainteresovanost stranih ulagača za ulaganja u infrastrukturu Opštine
  • Veliki interes za razvoj malih preduzeća
  • Tradicionalna gostoprimljivost
  • Ulazna vrata u BiH
  • Velika stopa nezaposlenosti
  • Emigracija stanovništva
  • Nedostatak kadrova
  • Loša opremljenost školskih objekata
  • Nedostatak mehanizama za podršku i poticaj preduzetničkog djelovanja
  • Nepostojanje zaobilaznice oko grada
  • Nedovoljno investicija
  • Nedovršen proces privatizacije
  • Nedostatak/nepostojanje prerađivačkih kapaciteta 
  • Nedostatak jasnog identiteta ili Brenda kao turističke destinacije
  • Nedostatak iskustva u turističkoj industriji
  • Nedostatak infrastructure, naročito signalizacije i telekomunikacija
  • Nedostatak institucionalnih kapaciteta podrške i olakšavanja turističkog razvoja
  • Nedostatak generalne i institucionalne kooperacije između ključnih interesnih strana
  • Otpad i upravljanje otpadom je veliki problem
  • Oskudan kvalitet usluga
  • Nema informacionog centra za posjetioce
  • Nedostaci lokalne turističke industrije za unutrašnjim i vanjskim povezivanjem
  • Nedostatak baze podataka turističkih aktivnosti i limitirano tržište informacija o posjetiocima na širem području Bratunca
  • Nedostatak urbanog razvojnog planiranja
  • Rizik za veoma vrijednu okolinu

MOGUĆNOSTI

PRIJETNJE
  • Zaštita prirodne okoline
  • Ekonomska recesija
  • Privatizacija preduzeća u društvenoj svojini

(transformacija vlasništva)

  • Velike poljoprivredne mogućnosti 
  • Sportski, ruralni i avanturistički turizam
  • Uključenje lokalne zajednice u turistički razvoj
  • Komercijalizacija i očuvanje kulturne i istorijske baštine / nasljeđa
  • Privlačenje visoko platežnih / novih turista
  • Osnivanje turističkih agencija
  • Generisanje zapošljavanja i povećanje preduzetničkih aktivnosti i malih biznisa
  • Izgradnja zemlje – domaćina na postojećim snagama koristeći marketing ka stanovništvu iz šireg regiona
  • Integracija makro-regiona u TODS-a
  • Ključne atrakcije povezati sa ostalim komercijalnim aktivnostima
  • Sinergija između turizma i farmerstva / poljoprivrede
  • Uključenje zajednice u očuvanju održivosti i životnog standarda povećanjem dobitaka po posjetiocu
  • Posebne pogodnosti ponuđene domaćem stanovništvu jer oni promovišu turističke proizvode direktno ptijateljima i prodicama u posjeti
  • Tržište posjeta prijatelja i porodica i ostale mogućnosti ostajanja u kraju
  •  Eksploatacija geografskog ulaza za SCG i druge dijelove BiH
  • Ekonomska recesija, nekoliko prospekata zapošljavanja, slaba kupovna moć domaćeg tržišta
  • Političke i zakonske barijere (na nacionalnom nivou)
  • Regija je politički izolovana od centralnih vlasti u Sarajevu i Banjoj Luci
  • Preduzetni pojedinci napuštaju region
  • Nivo usluga ne zadovoljava očekivanja posjetilaca
  • Nedostatak koordinacije potencijalima i promocije
  • Promovisanje drugih destinacija i poboljšavanje načina ponašanja
  • Degradacija infrastrukture i okoline
  • Povećavanje nadmetanja za turistički prihod
  • Nedostatak internog i eksternog finansiranja
  • Minska polja, eksplozivni uređaji koji su postavljeni u nekim područjima tokom sukoba 90ih godina
  • Nefleksibilne granične usluge
  • Klimatski faktor
  • Degradacija šuma

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

13. SITUACIJA U REGIJI ( OPŠTINA BRATUNAC )

 

UVOD

 

Socio-ekonomska analiza opštine Bratunac urađena je na osnovu ugovora, sklopljenog između predstavnika CareBHCSM i opštine Bratunac, a koji se odnosi na ažuriranje Strateškog plana opštine Bratunac. Projekat ažuriranja Strateškog plana opštine Bratunac finansira Vlada Holandije. Metodološki i analitički koncipiran prijedlog dokumenta pod nazivom Socio-ekonomski pregled opštine Bratunac upućuje se na razmatranje i usvajanje načelniku opštine Bratunac, Partnerskoj grupi opštine Bratunac i predsjedniku Skupštine opštine Bratunac.

 

U kreiranju ovog dokumenta učestvovali su slijedeći članovi Partnerske/radne grupe koji svojim potpisom potvrđuju usvajanje cjelokupnog sadržaja navedenog dokumenta i upućuju ga na dalje usvajanje načelniku opštine Bratunac i predsjedniku Skupštine opštine Bratunac.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Panoramski snimak grada Bratunca

            

 

 

OPŠTINA BRATUNAC

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14. SOCIO-EKONOMSKA ANALIZA OPŠTINE BRATUNAC

 

1. Metodološki pristup prikupljanju podataka i izradi socio-ekonomske analize


Izrada Socio-ekonomske analize opštine Bratunac metodološki je zasnovana na

dvije sukcesivne faze, i to:

1.      Prikupljanje i obrada podataka i informacija, sa sljedećim etapama:

 

a)      Obilazak terena, odabir sagovornika i ugovaranje termina razgovora

b)      Priprema upitnika i ostalog materijala

c)      Organizovanje sastanaka s predstavnicima nadležnih opštinskih odjeljenja, odsjeka i službi, s predstavnicima privrede, vanprivrednih ustanova i institucija, finansijskih institucija, nevladinog sektora

 

2.      Odabir relevantnih pokazatelja i informacija, analiziranje, selekcija i sistematizovanje informacija, izrada nacrta analize, definisanje sadržaja, izrada tabelarnih pregleda i teksta analize

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. Opšti podaci i karakteristike

 

2.1. Geografski položaj

Opština Bratunac smještena je u istočnom dijelu Bosne i Hercegovine i Republike Srpske. Rasprostire se na površini od 293 km2 i to između susjednih opština: Srebrenice, na jugozapadu, Vlasenice i Milića, na sjeverozapadu i Zvornika, na sjeveru. Lijeva obala rijeke Drine, u dužini od 68 km, predstavlja prirodnu granicu Bratunca sa susjednom Republikom Srbijom (opštine Ljubovija i Bajina Bašta). Zemljište uz rijeku Drinu, kao ravničarski pojas obuhvata 30% ukupne teritorije opštine.

Gradsko jezgro Bratunca udaljeno je 3 km od graničnog prelaza ka Republici Srbiji, a 140 km od Sarajeva, 100 km od Tuzle i 210 km od Beograda. Grad Bratunac, kroz koji protiču rječice Križevica i Glogovačka rijeka, smješten je u ravničarskom pojasu opštine, na nadmorskoj visini od 180 m.

Cjelokupna teritorija opštine nalazi se u pojasu umjereno kontinentalne klime, s  velikim ravničarskim pojasom uz lijevu obalu Drine, gdje je nadmorska visina 174 m, na koji se nastavlja ka unutrašnjosti opštine brdski pojas (70% cjelokupne površine opštine), nadmorske visine od 300 do 772 m.

 

2.1.1. Klima

Teritorija opštine, s manjom ravničarskom i većom brdskom konfiguracijom terena, pripada pojasu umjereno kontinentalne klime s dugim i toplim ljetom i hladnom zimom, s mnogo sniježnih padavina. Prosječna godišnja temperature je 16˚C. Januar je najhladniji mjesec, s prosječnom temperaturom od 1 do 2˚C, a juli najtopliji mjesec, s prosječnom temperaturom od 24˚C. Prosječni nivo padavina je 1.000 mm/m2, a najobilnije su u proljeće i u jesen. Gradsko jezgro, kao i ravničarski pojas uz rijeku Drinu, okruženi su brdima, što prouzrokuje duže zadržavanje magle u jutarnjim satima, a što nepovoljno utiče na uzgoj određenih poljoprivrednih kultura

 

2.1.2. Teritorijalna organizacija opštine

Do maja 2006. godine područje opštine Bratunac teritorijalno je bilo podijeljeno na 18 mjesnih zajednica. Odlukom Skupštine opštine s kraja maja 2006. godine, definisan je broj, naziv i novi teritorijalni raspored mjesnih zajednica na području opštine Bratunac, prema kojoj je ustanovljeno da se područje opštine Bratunac sastoji od 27 mjesnih zajednica, a koje su na osnovu udaljenosti razvrstavne u tri grupe (tabela 1.1.)

 

Grupa I

(14 MZ udaljene do 5 km)

Grupa II

(7 MZ udaljene do 10 km)

Grupa III

(6 MZ udaljene od 10-30 km)

Pobrđe, Bratunac I, Bratunac II, Podčauš, Moštanice, Suha, Selišta, Pilana, Borići-Podgradac,

Zagoni-Blječeva, Repovac, Zalužje, Voljavica, Mihaljevići

Bjelovac, Osamsko,

 Krasan polje, Slapašnica, Hranča, Glogova, Ježeštica 

Žljebac, Fakovići, Tegare, Polum, Kravica, Konjević polje

Ukupno 27 Mjesnih zajednica

Tabela 1.1.  - Pregled mjesnih zajednica razvrstane po udaljenosti

                                            - Izvor informacija oština Bratunac 2006

 

Sagledavanjem efikasnosti javne administracije opštine Bratunac, konstatovan je nedostatak stručnog kadra. U skladu sa Zakonom o lokalnoj upravi i samoupravi, opštinska administracija u saradnji s OSCE-om realizuje u posljednje dvije godine opsežne pripreme za provođenje reforme javne uprave. U materijalno-tehničkom smislu ocijenjeno je da je zgrada Skupštine opštine Bratunac neuslovna, a budžetska sredstva su nedovoljna za obezbjeđenje adekvatnog prostora. U saradnji s UNDP SRRP i USAID GAP, opština Bratunac je pokrenula aktivnosti na uspostavljanju informacionog centra unutar opštine pod nazivom „Sve na jednom mjestu“.

 

          2.2. Stanovništvo

Naselja bratunačke opštine raspoređena su u okviru 27 mjesnih zajednica, u kojima danas živi 21.800 stanovnika. U strukturi ukupnog broja stanovnika, više od polovine čine raseljena lica i povratnici (oko 4.500 povratnika, pretežno Bošnjaka).

Prema podacima Ministarstva za izbjegla i raseljena lica, postoji zainteresovanost, iskazana putem zahtjeva za povratak u bratunačku opštinu oko 4.300 bošnjačkih i oko 4.000 srpskih raseljenih lica.

Procjenjuje se da na području opštine Bratunac trenutno živi oko 21.800 stanovnika, od kojih je 17.300 žitelja srpske nacionalnosti i 4.500 Bošnjaka.

 

 

 

 

 

Sadašnja socijalno-demografska slika žitelja bratunačke opštine prikazana je u sljedećem pregledu:

 

Red. br.

Elementi

Broj-struktura

1

Ukupan broj stanovnika (procjena 2006.god.)

21.800

2

Broj zaposlenih lica

2.423

3

Broj evidentiranih nezaposlenih lica putem Biroa

3.599

4

Broj učenika

2.245

4a

u osnovnim školama

1.740

4b

u srednjim školama

505

5

Broj stanovnika životne dobi do 18 godina

6.000

6

Broj penzionera

2.350

7

Broj korisnika socijalne pomoći

135

 

Shodno trendu smanjenja broja stanovnika, u odnosu na prijeratno stanje, na području bratunačke opštine uočeno je i smanjenje gustine naseljenosti na 74 stanovnika po 1 km2. U okviru ukupne populacije od 21.800 lica, takođe su evidentne i promjene u odnosu na domicilno stanovništvo (14,3% izbjeglih i raseljenih lica i 20,6% povratnika), kao i promjene u nacionalnoj strukturi, u odnosu na stanje prije rata, tako da srpska populacija čini 79,4%, bošnjačka 20,5% i hrvatska 0,1%.              .

O smanjenju životnog standarda i opadanju imovinskog stanja govore i podaci da tek polovina batunačkih žitelja, pretežno nastanjenih u ruralnom području, posjeduju izvjestan stočni fond i obradivo zemljište, te da je u okviru ruralne populacije konstatovano 27% izrazito siromašnih.

 

2.3. Pokazatelji životnog standarda

 

Koristeći uobičajenu statističku metodologiju iskazivanja pokazatelja životnog standarda u odnosu na hiljadu stanovnika, dolazi se do veoma nepovoljnih rezultata, s obzirom da na području opštine Bratunac na 100 zaposlenih radnika dolazi 126 registrovanih nezaposlenih lica, na hiljadu stanovnika 152 putnička vozila, jedan ljekar na 2.311 stanovnika, a 111 telefona fiksne mreže na 1000 stanovnika i to urbanog područja opštine. Pored navedenog, još dvije područne škole u ruralnom području opštine nisu obnovljene (7 ih je devastirano tokom rata), kao ni više od 3.000 stambenih objekata, uglavnom izvan gradskog jezgra. Uz veoma nisku stopu zaposlenosti, konstatovan je i izuzetno nizak nivo prosječne mjesečne zarade po zaposlenom (280 KM).

Na osnovu prezentiranih podataka konstatuje se da na 1.000 stanovnika bratunačke opštine radi tek 127 i to ostvarujući prosječnu mjesečnu zaradu od 280 KM. S obzirom da trećinu ukupnog stanovništva predstavljaju  izdržavana lica (djeca predškolskog i školskog uzrasta, stara i nezbrinuta lica bez primanja), a prosječna porodica je četvoročlana, proizlazi da po članu domaćinstva mjesečno dolazi samo 70 KM.

 

3.      Socio-ekonomsko stanje opštine prije ratnih zbivanja

Prema posljednjem zvaničnom popisu stanovništva iz 1991. godine, na području opštine Bratunac živjelo je 33.575 stanovnika. U 13 mjesnih zajednica bilo je 50 naselja, u kojima je živjelo 7.919 domaćinstava, s prirodnim priraštajem stanovništva od 12,7% i gustinom naseljenosti od 114 stanovnika po 1 km2.

Od ukupno 33.575 stanovnika, u ruralnom području živjelo je 25.905 stanovnika (77,2%), a u urbanom 7.670 stanovnika, odnosno 22,8 %.

Nacionalna struktura stanovnika grada i opštine Bratunac, prema popisu iz 1991. godine, predstavljena je apsolutnim brojem i procentualnim učešćem u sljedećem pregledu:

 

Nacionalna struktura

Bratunac-grad

Bratunac-opština

Broj stanovnika

Učešće u %

Broj stanovnika

Učešće u %

Bošnjaci

4.307

56,15

21.564

64,23

Srbi

3.021

39,39

11.479

34,19

Hrvati

32

0,42

41

0,12

Ostali

310

4,04

491

1,46

Ukupno

7.670

100,00

33.575

100,00

 

Do izbijanja ratnih sukoba, odnosno prema podacima za 1992. godinu, opština Bratunac je raspolagala šumskim blagom u državnom vlasništvu na površini od 12.612 ha, od kojeg je bilo više od 10 hiljada ha zemljišta pod visokim šumama, kao i u privatnom vlasništvu  na površini od 5.263 ha (visoke šume na 3.141 ha).

Saobraćajna infrastruktura, sistem vodosnabdijevanja, snadbijevanje električnom energijom i telekomunikacije ni prije ratnih dejstava nisu zadovoljavali u kvantitativnom i kvalitativnom smislu potrebe opštine Bratunac, a tokom rata su u velikoj mjeri oštećena ili uništena. U određenom broju ruralnih naselja opštine Bratunac do danas nije rekonstruisana uništena elektro-mreža, niti postoji napajanje električnm energijom.

Opština Bratunac do 1992. godine imala je status nerazvijene opštine i raspolagala je s 13 privrednih kapaciteta, u kojima je bilo zaposleno 2.719 radnika, a u oblasti industrije, ugostiteljstva, trgovine, transporta i poljoprivrede. U tim sektorima bila su zaposlena 3.754 radnika (u privredi 2.719, u vanprivredi 716 i u privatnom sektoru 319 radnika), što je 11,18% ukupne tadašnje populacije, odnosno 18,1% radno sposobne populacije.

U prijeratnom periodu broj registrovanih nezaposlenih lica na evidenciji Biroa za zapošljavanje Bratunac bio je 2.359 (11,3% nezaposlenih, u odnosu na radno aktivni kontingent ili 7% u odnosu na ukupnu populaciju).

Primarnu zdravstvenu zaštitu u opštini Bratunac do 1992. godine ostvarivao je Dom zdravlja u Bratuncu, s pet ambulanti u ruralnom području, dok su sekundarnu zdravstvenu zaštitu do početka rata žitelji bratunaćke opštine ostvarivali u većim centrima: Tuzla, Zvornik i Sarajevo.

Usljed ratnih dejstava na području opštine Bratunac uništeno je 80% stambenog fonda, prvenstveno u ruralnom području, tako da, osim raseljenih lica, postoji i veliki broj interno raseljenih lica iz ruralnog u urbano područje bratunačke opštine. Od 5.188 stambenih objekata na području opštine, u ratnim dejstvima je oštećeno 4.220, a do sada je obnovljeno i rekonstruisano manje od 800 objekata.

Polovinom 2006. godine sredstvima međunarodnih organizacija i domaćih investitora otpočela je rekonstrukcija 276 stambenih objekata na području opštine Bratunac. Realizaciju projekata obnove stambenih objekata preduzeli su sljedeći investitori: Ministarstvo za izbjeglice i raseljena lica RS (19 objekata), Federalno ministarstvo socijalne politike, raseljenih lica i izbjeglica (25 objekata), Luteranski svjetski savez (80 objekata), Caritas (32 objekta), Care (30 objekata), DRC (20 objekata),CRS (15 objekata), Hilfswerk (37 objekata), Islamik (12 objekata) i UNHCR (6 objekata).

 

4. Resursi

 

4.1. Prirodna bogatstva

Poljoprivredno zemljište, vodeni tokovi, šumsko bogatstvo i nalazišta ruda nemetala i određenih količina ruda metala predstavljaju značajne prirodne resurse opštine Bratunac, koji s aspekta ekonomskog razvoja nisu iskorišteni. Ako se ima u vidu da se poljoprivredno zemljište i vodeni tokovi uz veoma skromna investiciona ulaganja stavljaju u funkciju razvoja, indikativno je zanemarivanje takvih resursa, čije je iskorištavanje u dugom vremenskom periodu potpuno simbolično.

 

 

 

 

4.1.1. Poljoprivredno zemljište

 

Predstavlja osnovno i najveće prirodno bogatstvo opštine Bratunac. Kao neiscrpan resurs zahvalan je strateški pravac razvoja, koji daje efekte uz skromna investiciona ulaganja. Klima, nadmorska visina i hidropotencijal, udruženi s tradicijom područja u poljoprivrednoj proizvodnji, predstavljaju osnovne faktore budućeg razvoja poljoprivrede, kao strateškog pravca razvoja bratunačke opštine.

Prema katastarskim podacima iz 1991. godine, na području opštine Bratunac registrovano je 10.736 ha obradivih površina, od čega se na oranice odnosilo 9.337 ha, na livade 617 ha i na voćnjake 740 ha.

U 2006. godini, nakon petnaest godina, katastarsko stanje površina zemljišta nije bitnije izmijenjeno. Od ukupno 16.698 ha zemljišta u individualnom sektoru, na poljoprivredno zemljište odnosi se 68,0% (11.350 ha), na šumsko zemljište 30,3% (5.054 ha), dok se na nepolodno zemljište odnosi 1,7% (294 ha). Obradive površine su čak neznatno smanjene u odnosu na 1991. godinu (10.372 ha), a taj blagi trend smanjenja uočava se i kod ukupne površine oranica i bašta (9.087 ha), voćnjaka (734 ha),  kao i kod livada (551 ha). U državnom sektoru površina oranica iznosi 287 ha, voćnjaka 8 ha, livada 31 ha i pašnjaka 387 ha. 

Planom proljetne sjetve u 2006. godini predviđeno je da se poljoprivrednim kulturama zasije na području bratunačke opštine 4.280 ha u privatnom sektoru i samo 10 ha (pod kukuruzom) u državnom sektoru. Od ukupno planiranih sjetvenih površina (4.290 ha), predviđeno je da se kukuruzom zasije 78,3%, krompirom 9,1%, ostalim povrćem 9,8%, dok je svim ostalim kulturama (ječam, zob, krmno bilje, duvan, voćni zasadi i jagodičasto voće) planirano da se zasije 2,8% ukupno planiranih sjetvenih površina.

S obzirom da je u odnosu na plan proljetne sjetve realizovano 48,6% (zasijano 2.087 ha i to u individualnom sektoru), konstatuje se da su planski zadaci postavljeni veoma skromno, ako se imaju u vidu prirodni potencijali, a s druge strane i tako skromne projekcije su ostvarene polovično (najveća odstupanja kod kukuruza-zasijano 1.935 ha manje od predviđenog). Kao razlozi znatnog podbačaja istaknuti su: visoke cijene repromaterijala i obrade zemljišta, nedostatak mehanizacije (kombajni, vršalice-brdski kombajni, berači kukuruza), nedostatak finansijskih sredstava, kao i nezainteresovanost za organizovanje poljoprivedne proizvodnje.

Pod pšenicom na području opštine Bratunac zasijana su u jesenjoj sjetvi 84 ha zemljišta i to u individualnom vlasništvu, što je nedovoljno, ako se imaju u vidu obradive površine plodnog zemljišta. Postojeće stanje kapaciteta poljoprivredne mehanizacije za žetvu i vršidbu srnih žita je kritično (pet kombajna u privatnoj svojini, od kojih su dva dotrajala i uključuju se povremeno za vlastite potrebe). 

Potrebno je naglasiti da određene poljioprivredne kulture se siju na jako malim površinama tako da njihova sjetva nije uopšte ekonomski isplativa što direktno ima uticaja na odustajanje od sjetve ovih kultura.

Od voćarskih kultura na području opštine Bratunac najviše se gaji malina (tradicionalna sorta Vilamet i posljednjih godina mjestimično se podižu zasadi američke sorte Heritidz), na ukupnoj površini od 150 ha (pojedinačne parcele prosječne veličine od 0,2 ha).

 Kupina se uzgaja na površini od 40 ha, a jagoda na površini od 50 ha zemljišta. Manifestacija “Dani malina” održana je po prvi put 2006. godine, s intencijom da postane tradicionalna.

U odnosu na prijeratno stanje, stočni fond u cjelini je više nego prepolovljen, što je posljedica sporog oživljavanja seoskih domaćinstava, nedostatka kapitala, opreme i radne snage. Prema statistički podacima,u odnosu na 1990. godinu, broj konja je pet puta manji (145), broj ovaca je smanjen više od četiri puta (2.490), peradi gotovo tri puta (14.380), a broj svinja je dvostruko manji (3.420). Stočni fond opštine Bratunac bogatiji je za više od 1.000 grla goveda, koja su dopremljena posljednjih godina u vidu donatorske pomoći.

Za razliku od perioda 1998-2002. godina, u kojem je implementirano nekoliko socijalnih programa donatorske pomoći u vidu mliječnih krava, o kojima ne postoji evidencija, u periodu od 2002. do 2005. godine UNDP je dopremio najprije 70 grla austrijsko-njemačkog simentalskog govečeta, a tokom 2005. godine 80 grla holandskog holnštajn govečeta i 210 grla austrijsko-njemačkog simentalskog govečeta, UMCOR 150 grla, a Care 70 grla. Pored osnivanja farmi i dopreme goveda, UNDP je osnovao i 10 otkupnih stanica sa po dva laktofriza, obezbijedio mehanizaciju za proizvodnju kabaste stočne hrane i donirao vozila, kojima je obezbijeđen transport mlijeka do tuzlanske Mljekare, s kojom je sklopljen ugovor o otkupu i isporuci.

 

4.1.2. Šume

Prema podacima za 1991. godinu, na području bratunačke opštine pod šumama (bukva, hrast, jela, smrča,bor) je bilo 17.881 ha zemljištu, od kojih je 70,6% bilo u državnom vlasništvu, a 29,4% u privatnom vlasništvu.

 U strukturi šuma u privatnom vlasništvu (5.263 ha), na visoke šume odnosilo se 3.141 ha zemljišta, na niske 1.744 ha, na šikare 191 ha, šibljake 17 ha i na goleti 170 ha.

Šume u državnom vlasništvu rasprostirale su se 1991. godine na površini od (11.724) ha zemljišta, od kojih visoke šume na površini od 10.010 ha, izdanačke šume na površini od 1.333 ha, a goleti na 381 ha zemljišta.

U 2006. godini prema podacima Šumske uprave opštine Bratunac evidentirano je 16765 ha, od kojih je 68.61% u državnom vlasništvu, a 31.39% u privatnom vlasništvu. Šume u državnom vlasništvu zauzimaju površinu od (10563 ha) od kojih se na visoke šume odnosi 7126 ha, visoke degradirane šume 1088 ha, šumske kulture 484 ha, izdanačke šume 1229 ha, površine podesne za pošumljavanje 555 ha, površine nepodesne za pošumljavanje 81 ha. Potrebno je naglasiti da je površina od 940 ha u sporu, što čini ukupnu površinu (11503 ha) U strukturi šuma u privatnom vlasništvu (5262 ha) na visoke šume odnosilo se 3141 ha, izdanačke šume 1933.5 ha, šumske kulture 2.5 ha i površine podesne za pošumljavanje 185 ha.

Detaljan prikaz pojedinih kategorija na prostoru opštine Bratunac i njihovih ukupnih površina u društvenom i privatnom vlasništvu (šume),  nalazi se u tabeli 1.2.

 

Šumska kategorija

 

Državne šume

(površina u ha)

Privatne šume

(površina u ha)

Bukva

8714

1624

Hrast

658

1123

Jela i Smrča

238

0.5

Bijeli i Crni bor

197

2

Šibljaci

41

 

Goleti

514

185

Ostale šume

116

782

Nepodesne površine za gazdovanje

38

 

UKUPNO

10563

5262

 Tabela 1.2.  - Prikaz šumskih kategorija u društvenom i privatnom vlasništvu

                                          -  Izvor Šumska uprava Bratunac

 

4.1.3. Vodeni tokovi

Predstavljaju takođe bitan prirodni resurs. Pored rijeke Drine, područje opštine presijeca svojim tokom i 14 manjih rijeka. Prirodno bogatstvo vodenih tokova opština je iskoristila u svrhu zahvata vode iz rijeke Drine za dugoročno snabdijevanje grada pitkom vodom, dok je sasvim zanemarljiv stepen korištenja vodenih tokova za navodnjavanje zemljišta, namijenjenog poljoprivrednoj proizvodnji.

 

 

 

 

 

 

4.1.4. Nalazišta ruda nemetala (kaolin i glina)

Eksploatacija kaolina i gline vršila se na lokalitetu Zagoni. Kaolin na području Bratunca predstavlja osnovnu sirovinu  za proizvodnju ukrasnih i upotrebnih predmeta od keramike, dok se glina  koristi u proizvodnji cigle i drugih ciglarskih građevinskih proizvoda. Na navedenom lokalitetu još uvijek postoje veliki potencijali za pokretanje proizvodnje pločica, upotrebne keramike i ostalih sličnih artikala, jer sadašnja procjenjena količina ove sirovine iznosi 2.5 miliona tona.

Na osnovu geoloških istraživanja od 50-tih do danas, na području MZ Polom-brdo Gradac, procijenjeno je da su zalihe dacita 100 miliona tona. Ova sirovina (dacit) se koristi u izgradnji podloga za puteve prvog reda.

Detaljna geološka istražiavnja karbonatne sirovine (krečnjak) u periodu od 2004/05, pokazuju da zalihe ove sirovine su 50 miliona tona. 

Inače krečnjak se koristi u industriji šećera, aditiva za stočnu hranu, mineralnog đubriva, industriji zaštite bilja, industiji plastičnih masa, industriji kože, industriji gume, papira, tekstila i sredstava za izbjeljivanje.

Ovjeren elaborat ovih rezervi od Ministarstva privrede, energetike i razvoja

Banja luka (22.07. 2005)

(Podaci iz Zavoda za geološka istraživanja Republike Srpske-Zvornik)

 

4.1.5. Nalazišta ruda metala (olovo, cink, srebro)

Određene količine olova, cinka i srebra nalaze se na lokalitetu Slapašnice, ali ova nalazišta ruda nikada nisu eksploatisana, kao ni znatne količine kamena dacitandezita. Procjenjuje se da na području Čauša i Mihaljevića postoje zalihe metala i iznose oko 100 miliona tona.

 

4.2. Infrastruktura

 

4.2.1. Saobraćajna infrastruktura

Na području bratunačke opštine saobraćajna infrastruktura se sastoji od putne mreže, koja je u veoma lošem stanju. Teritorijom opštine prolaze putevi svih kategorija u dužini od 198,5 km (7 km magistralnog puta; 95,5 km regionalnih puteva i 95,5 km lokalnih puteva). Izraženo stepenom modernizacije, može se konstatovati da je magistralni putni pravac, koji dužinom od 7 km prolazi kroz teritoriju Bratunca, 100,0% modernizovan, regionalni putni pravci su modernizovani sa 45,9%, dok ni jedan procenat modernizacije ne nose lokalni putevi s područja opštine, s obzirom da su makadamski i da je na njima potrebno izvršiti sanaciju u dužini od 77 km. Iako je regulacionim planom predviđena izgradnja zaobilaznice oko grada, planirana magistrala, koja bi se vezala za granični pojas sa Srbijom, još uvijek nije izgrađena.

 

4.2.2. Snabdijevanje pitkom vodom

Vodosnabdijevanje stanovnika opštine Bratunac vrši AD “Rad” putem gradskog vodovodnog sistema (centar grada i četiri prigradska naselja) i nekoliko manjih lokalnih vodovoda. Vodovodni sistem opštine Bratunac zasnovan je na crpljenju vode iz bunara na području Bjelovca. Kapacitet vode iz bunara je 63,57 lit/sec. Distributivna mreža vodovodnog sistema građena je u periodu od 1965. do 1990. godine i nakon toga nije proširivana, niti modernizovana, tako da su u funkciji cjevovodi prečnika manjih nego što propisi dozvoljavaju. Lokalni seoski vodovodi su dotrajali, a sanitarna ispravnost vode iz tih sistema se ne kontroliše.

 

Shodno konstatovanom stanju sistema vodosnabdijevanja, neophodno je dograditi distributivnu mrežu novim dionicama cjevovoda i povezivanjem pojedinih čvorova, otkloniti kvarove na mreži, koji prouzrokuju gubitke vode na mreži i izvršiti zoniranje cjelokupne mreže kao i izmjenu postojećih dionica cjevovoda. 

 

4.2.3. Snabdijevanje električnom energijom

Potrošači opština Bratunac i Srebrenica snabdijevaju se iz prenosnog sistema snage 60 MV,s dostupnim kapacitetima 32 MV. Tokom ratnih dejstava uništene su lokalne mreže prenosa električne energije. Rekonstrukcija postojeće mreže i povećanje kapaciteta elektrosnabdijevanja iziskuje znatna investiciona ulaganja, koja se procjenjuju na oko 8,5 miliona KM.

 

4.2.4. Odlaganje komunalnog otpada

 

Prikupljeni komunalni otpad bratunačka “Gradska čistoća” odlaže na deponiju (lokacija Jelovci), udaljenu 4 km od grada. Prikupljanje i odvoz smeća domaćinstava i pravnih lica iz I gradske zone vrši se svakodnevno, dok se odvoz smeća iz II gradske zone vrši sedmično. Postojeća gradska deponija nije ograđena niti je zaštićena od atmosferskih voda. Nema drenažni sistem i ne prekriva se zemljom, tako da su česte pojave paljenja otpada. Ne vrši se ozelenjavanje zaštitnog pojasa niti postoji mehanizacija za održavanje deponije. Odvoz otpada i održavanje puta do deponije u zimskom periodu veoma je otežano. Pored nužnosti nabavke nove mehanizacije za održavanje javne higijene u gradu i gradske deponije, neophodno je izvršiti rekonstrukciju postojeće deponije prema propisanim standardima, kao i utvrditi novu lokaciju za deponovanje, koja bi bila regionalnog karaktera (Bratunac, Srebrenica, Milići).

 

 

4.2.5. Telekomunikacije

U predratnom periodu opština Bratunac je raspolagala ograničenim kapacitetom telefonskih linija, koje su bile uvedene uglavnom u centru grada i određenim prigradskim naseljima. Fiksna telefonska mreža kapaciteta do 2.500 telefonskih priključaka ne zadovoljava potrebe ni užeg gradskog područja, te je neophodno izvršiti dodatna ulaganja u cilju proširenja telefonske mreže na području cijele opštine, a posebno u naseljima u rubnim dijelovima opštine. Na području opštine Bratunac registrovano je 2006. godine 2.360 korisnika fiksne telefonske mreže užeg gradskog područja. Preduzete su aktivnosti na postavljanju optičkog kabla od Konjević Polja do Bratunca i Srebrenice, kao i na izgradnji tri bazne stanice za mobilnu telefoniju, kojom bi se pokrilo područje Kravice, Osamskog i Fakovića.

Na području grada postoji poštanska zrgada za obavljanje usluga poštanskog, telegrafskog i telefonskog saobraćaja.

U skorije vrijeme je izvršena modernizacija telekomunikacijskog sistema - ADSL,  i Wireless.

 

4.1.      Privredni i vanprivredni kapaciteti

 

4.3.1. Presjek privrednog razvoja

Stagnacija privrednog razvoja opštine Bratunac šezdesetih i sedamdesetih godina dvadesetog vijeka posljedica je prvenstveno državnog dugoročnog ekonomskog plana, prema kojem je bila predviđena izgradnja hidroelektrane Velika Dubravica na rijeci Drini, a pri realizaciji projekta izgradnje akumulacije došlo bi do potapanja plodnog, ravničarskog dijela opštine, velikog broja naselja pa i samog gradskog jezgra Bratunca. Dugogodišnji izostanak ulaganja u razvoj opštine prouzrokovao je izrazitu privrednu nerazvijenost. Iako je 1970. godine došlo do odustajanja od navedenog projekta i podignuta rampa za investiciona ulaganja, dugogodišnje zaostajanje u razvoju nije bilo moguće ublažiti ni najefikasnijim mjerama ekonomske politike.

Period ekonomskog razvoja od 1970. godine do izbijanja ratnih sukoba, bio je veoma kratak da bi se ostvarila značajnija privredna osnova i povećao obim investicija. U 1991. godini u bratunačkoj opštini poslovalo je 13 preduzeća (u oblasti industrije, trgovine, ugostiteljstva, transporta i poljoprivrede), u kojima je bilo zaposleno 2.719 radnika. Deset godina kasnije, odnosno 2001. godine, na području opštine Bratunac poslovalo je 19 pravnih lica, kod kojih su bila zaposlena 1.364 radnika, iz čega proističe zaključak da je u odnosu na 1991. godinu broj zaposlenih dvostruko manji (indeks 50,2).

Posljednjih godina fabrika konditorskih i drugih prehrambenih proizvoda „Aleksandrija“ iz Zvornika iskazuje veliko interesovanje za ulaganja u razvoj kapaciteta prehrambene industrije na području opštine Bratunac.

 

4.3.2. Dosadašnji tok privatizacije i kretanja u oblasti privrede

S obzirom da su, prema Zakonu o privatizaciji državnog kapitala u preduzećima, rezultati poslovanja i stanje imovine privrednih subjekata iz 1998. godine, postali jedinstvena osnova za izradu programa privatizacije državnog kapitala u preduzećima, za realizaciju procesa privatizacije državnog kapitala pripremljeno je 15 bratunačkih preduzeća, od kojih su svi izvršili vlasničku transformaciju , kao i Veterinarska stanica „Bratunac“. 

 

 

Nakon izvršene svojinse transformacije u većini bratunačkih preduzeća, shodno odredbama Zakona o javnim preduzećima, većina privrednih subjekata izvršila je preregistrovanje u novi oblik organizovanja-akcionarsko društvo i konstituisanje nove upravljačke strukture (izuzev komunalnih preduzeća, čiji je postupak privatizacije obustavljen sve dok ne bude definisano pitanje opštinskog vlasništva nad objektima i infrastrukturom komunalnih preduzeća).  

Na početku realizacije projekta privatizacije, odnosno 2001. godine, u 15 bratunačkih preduzeća bilo je zaposleno 965 radnika. Međutim, u očekivanju prodaje državnog kapitala, dolaska novog vlasnika i oživljavanja proizvodnje, privredne aktivnosti u preduzećima su se postepeno gasile, tako da u 2006. godini u cjelokupnoj bratunačkoj privredi radi oko 350 radnika.

Iako je Direkcija za privatizaciju u Republici Srpskoj odobrila programe privatizacije državnog kapitala bratunačkih preduzeća, usljed obustavljene proizvodnje, dugotrajne nelikvidnosti, kao i usljed velikih dugovanja prema povjeriocima i neizmirenih obaveza prema radnicima, nad tri bratunačka preduzeća otvoren je stečajni postupak („Vihor“, AD; „Gradac“, AD i „Dalekovodinženjering“, AD) i imenovan stečajni upravnik, u cilju izmirivanja obaveza iz stečajne mase i oživljavanja dijela proizvodnje, koji ima razvojne pretpostavke.

Rezultati privatizacije državnog kapitala bratunačkih preduzeća, pripremljenih za gotovinske prodaje, veoma su skromni sa stanovišta broja privatizovanih preduzeća. Budući da je organizovan veliki broj licitacija u cilju njihove uspješne prodaje, nezainteresovanost potencijalnih kupaca i visok nivo dugovanja preduzeća osnovni su razlozi brojnim neuspjelim licitacijama.  Od ukupno 18 bratunačkih preduzeća, čiji je državni kapital ponuđen na prodaju, do 2006. godine je privatizovano samo šest preduzeća ili 33%, a i privatizovana preduzeća ne pokazuju bilo kakve ekonomske pomake. Zajedničke karakteristike bratunačke privrede su: nelikvidnost, odsustvo investicija, propadanje imovine, obustavljanje proizvodnje, enormna dugovanja, neuposlenost radnika i otvaranje postupka stečaja, koji više nagovještava likvidaciju preduzeća, nego ozivljavanje proizvodnje kroz stečanji plan.

Međutim, u skladu sa Zakonom o javnim preduzećima, sva bratunačka preduzeća konstituisala su organe upravljanja i izvršila preregistraciju u akcionarska društva.

Novembra 2000. godine putem licitacije izvršena je prodaja 25,31% državnog kapitala „Duvan“, AD po prodajnoj cijeni od 433.486 KM. Iako je od izvršene privatizacije proteklo gotovo šest godina, preduzeće je poslovalo pozitivno po godišnjem obračunu za 2001. godinu, a nakon toga nastupio je period jenjavanja privrednih aktivnosti sve do obustavljanja osnovne djelatnosti.

DP „Kartonaža“, čiji je kapital niži od 300 hiljada KM, privatizovano je u prvom krugu privatizacije metodom direktne prodaje po cijeni od 214 hiljada KM.